Tháng 10 tới đây, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe có thể tiếp tục thực hiện chuyến thăm tới ba nước: Lào, Campuchia và Brunei, qua đó hoàn thành bước đi chiến lược nhằm thắt chặt quan hệ với toàn bộ các thành viên của khối ASEAN kể từ đầu năm – thời điểm ông trở lại cầm quyền. Chiến dịch ngoại giao này vừa có thể củng cố lòng tin của Đông Nam Á đối với Tokyo, vừa có thể giảm bớt ảnh hưởng của Trung Quốc trên khu vực khi Nhật muốn can dự vào tình hình Biển Đông đang sôi sục.

Theo Strategist (Úc), việc ông Abe chọn ASEAN là điểm đến nước ngoài đầu tiên ngay sau khi nhậm chức hồi tháng 1/2013 đã thể hiện chiến lược quan trọng của Nhật Bản đối với khu vực, trong bối cảnh Trung Quốc đang bất chấp luật pháp quốc tế để tràn lấn và đè lên chủ quyền của một số thành viên ASEAN đối với Biển Đông.

Tháng 1, Thủ tướng Nhật đã sang thăm Indonesia, Thái Lan và Việt Nam. Tiếp đó, tới tháng 5, ông Abe đã thực hiện chuyến công du tiếp theo tới Myanmar, sau đó 2 tháng là Malaysia, Singapore và Philippines. Trong tháng 10 tới đây, nhiều khả năng ông Abe sẽ hoàn tất “tour ASEAN” với 3 đích đến cuối cùng: Lào, Campuchia và Brunei. Strategist cho rằng nước đi ngoại giao “con thoi” này thể hiện cả các lợi ích thương mại, chiến lược và kiềm chế Trung Quốc trên Biển Đông.

Trên thực tế, Tokyo đã từng nhiều lần “xoay trục” sang Đông Nam Á với các chính sách đối ngoại của các nguyên Thủ tướng Sato, Tanaka và Fukuda. Theo Strategist, mỗi khi Nhật tiếp cận ASEAN thì nội dung chính hoặc là Trung Quốc, hoặc là mối quan hệ kinh tế với Đông Nam Á hoặc cả hai.

Những năm 1950, nguyên Thủ tướng Yoshida đã quyết định bắt tay ASEAN với động cơ chủ yếu là kinh tế bởi Đông Nam Á khi đó được coi là thị trường thay thế cho Trung Quốc. Cũng từ đó trở đi, Nhật luôn coi trọng các mối kinh tế với các quốc gia Đông Nam Á, đồng thời liên tục tạo ảnh hưởng lên khu vực dưới hàng loạt các hình thức viện trợ, thương mại và đầu tư, phát triển dần qua các năm.

Phân tích kỹ hơn, Strategist cho rằng 3 điểm đến đầu tiên của ông Abe cũng thể hiện khá rõ mối quan hệ thương mại này. Bởi Thái Lan, Việt Nam chính là hai điểm đến đầu tư hàng đầu của Nhật tại ASEAN trong khi Indonesia là thị trường lớn nhất trong khu vực. Hơn nữa, Thủ tướng Nhật vẫn đang thúc đẩy sự tăng trưởng do đầu tư của khu vực tư nhân. Kế hoạch này được cho là phù hợp với Chiến lược tăng trưởng mới mà Tokyo đề ra năm 2010, trong đó nhấn mạnh tới việc quảng bá công nghệ cao của Nhật. Trong khi, các công ty Nhật hoàn toàn có thể “mạnh tay” cho vay hay tăng cường viện trợ phát triển bởi các nước trong khu vực đang trong thời kỳ bùng nổ và “khát” cơ sở hạ tầng.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Ảnh: Strategist

Về chuyến thăm trong tháng 10 tới Lào và Campuchia, Strategist đánh giá rằng ông Abe có thể sẽ mang tới những sự hỗ trợ về kinh tế, quân sự để củng cố quan hệ song phương bởi đây chính là hai quốc gia trong khối ASEAN phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc trong hai lĩnh vực nói trên. “Bất kỳ sự phụ thuộc quá lớn nào vào Trung Quốc đều có thể phá vỡ sự gắn kết và thống nhất của ASEAN”, Phó Giáo sư Dennis D. Trinidad thuộc Đại học De La Salle (Philippines) bình luận.

Trong khi đó, về mục tiêu thứ ba khi thắt chặt quan hệ với ASEAN nhằm kiềm chế Trung Quốc, Nhật có thể sử dụng chiến lược “vật cản mềm”. Nhưng ông Trinidad lưu ý rằng: Tokyo sẽ không được lợi gì khi ngăn chặn Bắc Kinh – đối tác thương mại lớn nhất của Nhật. Thay vào đó, chiến lược này sẽ giúp Tokyo vừa có thể can dự vào tình hình khu vực, vừa giảm bớt ảnh hưởng ngày càng lan rộng của Bắc Kinh.

Theo Strategist, có hai cách để Nhật đạt được điều này là ngoại giao giá trị và xây dựng định chế. Điều đó cũng có thể nhìn thấy rõ qua việc ông Abe liên tục đề cập tới các giá trị chung như dân chủ, nhân quyền và quy định của pháp luật khi đối thoại với các quan chức cấp cao của Đông Nam Á.

Trong chuyến thăm Philippines hồi tháng 7 vừa qua, Thủ tướng Nhật đã tái khẳng định tầm quan trọng của việc hợp tác trong các vấn đề hàng hải. Qua đó, đây có thể là cơ hội để xây dựng các thể chế cho một bộ luật có sức răn đe trong khu vực. Điều đó cũng có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng nhằm bổ sung cho chiến lược của Tokyo bởi chính việc tham gia vào bất kỳ hình thức an ninh hoặc răn đe quân sự nào cũng đang bị các yếu tố hiến pháp Nhật hạn chế, Strategist bình luận.

http://www.baomoi.com/Nhat-Ban-noi-tham-vong-xien-coc%2C-khoa-%E2%80%98luoi-bo%E2%80%99-tai-ASEAN/119/11916322.epi 

đọc thêm:
- Hàn Vĩnh Diệp: Người ta nói “dzậy” mà không phải “dzậy”! (Boxitvn).
- Khoa học khách quan dạy cho kẻ khuấy Biển Đông bài học (ĐV).  - Trung Quốc không thoải mái khi Mỹ lại gần biển Đông (PNT).
- Căng thẳng Philippines-TQ làm lu mờ cuộc họp ASEAN sắp tới (VOA).
- Thủ tướng Nhật hứa tăng cường quốc phòng đối phó với « khiêu khích » (RFI). - Nhật, Trung Quốc thi nhau tập trận gần Senkaku/Điếu Ngư (TN).